Bàn chân bẹt ở trẻ là gì?

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm gan chân thấp hoặc không biểu hiện rõ khi trẻ đứng, khiến phần lớn lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất. Đây là đặc điểm khá thường gặp ở trẻ nhỏ do hệ thống xương, cơ, gân và dây chằng vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Vì vậy, cha mẹ không nên chỉ nhìn vào hình dạng bàn chân để kết luận trẻ mắc bệnh.

Bàn chân bẹt thường được chia thành hai dạng. Bàn chân bẹt linh hoạt là trường hợp vòm chân xuất hiện khi trẻ ngồi, nhón gót hoặc không chịu trọng lượng nhưng bị hạ thấp khi đứng. Trong khi đó, bàn chân bẹt cứng không tạo được vòm ngay cả khi bàn chân không chịu lực và có thể liên quan đến bất thường về cấu trúc.

Ở nhiều trẻ, bàn chân phẳng sẽ thay đổi theo quá trình trưởng thành. Điều cần quan tâm là trẻ có đau, hạn chế vận động hoặc xuất hiện bất thường về dáng đi hay không.

Dấu hiệu nhận biết bàn chân bẹt

Cha mẹ có thể quan sát bàn chân của trẻ khi đứng, đi bộ và chạy nhảy. Nếu vòm gan chân gần như biến mất khi đứng, gót chân nghiêng vào trong hoặc bàn chân có xu hướng xoay bất thường, đây có thể là những dấu hiệu đáng lưu ý.

Một số trẻ bị bàn chân bẹt có thể nhanh mỏi chân sau khi vận động, than đau ở lòng bàn chân, cổ chân hoặc đầu gối. Trẻ cũng có thể ngại chạy nhảy, ít tham gia hoạt động thể chất hoặc thường xuyên vấp ngã do khả năng giữ thăng bằng kém.

Tình trạng giày dép mòn lệch về một phía cũng có thể phản ánh sự phân bổ lực không đồng đều. Tuy nhiên, đây chỉ là dấu hiệu tham khảo và không đủ để xác định trẻ có bàn chân bẹt bệnh lý.

Nguyên nhân khiến trẻ bị bàn chân bẹt

Bàn chân bẹt có thể liên quan đến nhiều yếu tố. Một số trẻ có đặc điểm cấu trúc bàn chân hoặc dây chằng lỏng lẻo ngay từ nhỏ. Yếu tố di truyền cũng có thể đóng vai trò nhất định, đặc biệt khi cha mẹ hoặc người thân có cấu trúc bàn chân tương tự.

Ngoài ra, thừa cân có thể làm tăng tải trọng lên bàn chân. Một số bất thường về cơ, gân, xương hoặc hệ thần kinh – cơ cũng có thể ảnh hưởng đến sự hình thành và khả năng nâng đỡ của vòm chân. Chấn thương hoặc các bệnh lý liên quan đến khớp cũng là những nguyên nhân cần được xem xét trong một số trường hợp.

Không nên cho rằng việc đi chân đất hoặc sử dụng một loại giày dép cụ thể là nguyên nhân trực tiếp gây bàn chân bẹt. Sự phát triển của bàn chân chịu tác động tổng hợp từ yếu tố di truyền, cấu trúc giải phẫu và quá trình vận động.

Bàn chân bẹt ảnh hưởng thế nào đến trẻ?

Nhiều trẻ có bàn chân bẹt nhưng không đau và vẫn vận động hoàn toàn bình thường. Trong những trường hợp này, hình dạng bàn chân đơn thuần thường không phải lý do để điều trị.

Ngược lại, khi bàn chân bẹt gây đau hoặc làm thay đổi cơ học vận động, trẻ có thể nhanh mỏi, giảm khả năng tham gia các hoạt động thể chất và gặp khó khăn khi chạy nhảy. Sự thay đổi vị trí bàn chân cũng có thể ảnh hưởng đến cách cổ chân, đầu gối và khớp háng chịu lực.

Tuy nhiên, không nên mặc định rằng bàn chân bẹt chắc chắn gây cong vẹo cột sống hoặc thoái hóa khớp về sau. Mức độ ảnh hưởng khác nhau ở từng trẻ và phụ thuộc vào nguyên nhân, cấu trúc bàn chân cũng như triệu chứng thực tế.

Giải pháp cải thiện bàn chân bẹt

Nếu trẻ không đau và chức năng vận động bình thường, theo dõi định kỳ thường là lựa chọn phù hợp. Cha mẹ nên khuyến khích trẻ vận động thường xuyên, duy trì cân nặng hợp lý và chú ý đến dáng đi trong sinh hoạt hằng ngày.

Một số bài tập có thể hỗ trợ tăng sức mạnh và khả năng kiểm soát bàn chân như nhón gót, co duỗi ngón chân, dùng ngón chân cuộn khăn, nhặt vật nhẹ bằng ngón chân hoặc thực hiện các động tác giữ thăng bằng. Trẻ nên tập với cường độ vừa phải và dừng lại nếu xuất hiện đau.

Vật lý trị liệu có thể được áp dụng khi trẻ có triệu chứng hoặc cần cải thiện khả năng vận động. Chương trình tập nên được xây dựng dựa trên độ tuổi, mức độ bàn chân bẹt và tình trạng cơ xương khớp của từng trẻ.

Trong một số trường hợp, chuyên gia có thể chỉ định dụng cụ chỉnh hình bàn chân. Dụng cụ này có tác dụng hỗ trợ nâng đỡ, phân bổ áp lực và cải thiện sự ổn định khi đứng hoặc đi. Việc sử dụng cần được đánh giá định kỳ, đặc biệt khi bàn chân của trẻ vẫn đang phát triển.

Phòng ngừa và theo dõi đúng cách

Không phải mọi trường hợp bàn chân bẹt đều có thể phòng ngừa, nhưng cha mẹ có thể hỗ trợ sức khỏe bàn chân bằng cách cho trẻ vận động phù hợp, duy trì cân nặng khỏe mạnh và lựa chọn giày dép vừa vặn, không gây chèn ép.

Nếu trẻ đau chân kéo dài, dáng đi thay đổi, thường xuyên vấp ngã, hạn chế vận động hoặc hai bàn chân không đối xứng, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám. Đánh giá đúng nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng sẽ giúp lựa chọn phương pháp phù hợp, tránh cả việc bỏ sót vấn đề cần điều trị lẫn can thiệp không cần thiết.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng Giày chân bẹt XiXa tại Xixa.vn để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.
Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.
Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.
Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.
Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.
Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.